Trzy tryby opróżnienia lokalu policyjnego i ochrona osób szczególnie chronionych

W sprawach o opróżnienie lokalu pozostającego w dyspozycji Policji bardzo wiele zależy od tego, w jakim trybie sprawa się toczy, ponieważ od trybu zależą zarówno kompetencje organu, jak i realne możliwości obrony osoby zajmującej lokal. Po nowelizacji ustawy o Policji warto rozumieć, że ten sam cel, jakim jest odzyskanie lokalu, może być osiągany na trzy różne sposoby, a wybór właściwej drogi nie jest dowolny i wynika z okoliczności konkretnej sprawy.

Trzy możliwe drogi opróżnienia lokalu

W praktyce mamy do czynienia z trzema trybami, które warto od siebie odróżniać:

1. Decyzja administracyjna o opróżnieniu lokalu — wydawana wówczas, gdy spełniona jest ustawowa przesłanka opróżnienia, przede wszystkim zajmowanie lokalu bez tytułu prawnego.
2. Pozew o opróżnienie lokalu do sądu powszechnego — kierowany wtedy, gdy w lokalu mieszkają osoby szczególnie chronione, co przenosi rozstrzygnięcie z trybu administracyjnego na grunt postępowania cywilnego.
3. Egzekucja administracyjna — służąca wykonaniu ostatecznej decyzji o opróżnieniu lokalu, a więc stanowiąca etap następujący już po prawomocnym rozstrzygnięciu, a nie samodzielną podstawę odebrania lokalu.

Rozróżnienie tych trzech ścieżek ma znaczenie praktyczne, ponieważ argumenty skuteczne w jednym trybie mogą okazać się bezprzedmiotowe w innym, a o kierunku obrony decyduje na samym początku to, którą drogą sprawa rzeczywiście podąża.

Kogo chroni ustawa

Sednem ochrony wprowadzonej nowelizacją jest katalog osób szczególnie chronionych, do którego należą między innymi kobiety w ciąży, osoby małoletnie, osoby z niepełnosprawnością, osoby obłożnie chore oraz osoby spełniające kryteria uprawniające do świadczeń z pomocy społecznej. Jeżeli choć jedna z takich osób zamieszkuje lokal, organ Policji co do zasady nie rozstrzyga sprawy własną decyzją, lecz występuje do sądu powszechnego, który przy orzekaniu o opróżnieniu bada również, czy danej osobie przysługuje uprawnienie do lokalu socjalnego, a w konsekwencji może wstrzymać wykonanie wyroku do czasu zapewnienia takiego lokalu.

Dzięki temu rozwiązaniu ustawodawca połączył dwa porządki, które na pierwszy rzut oka wydają się odległe. Z jednej strony pozostaje administracyjny mechanizm odzyskiwania lokali służbowych, oparty na istnieniu tytułu prawnego, z drugiej zaś działa cywilnoprawna ochrona przed bezdomnością, znana z przepisów o ochronie praw lokatorów. Sprawy zakwaterowania funkcjonariuszy pokazują, jak te dwa porządki spotykają się w praktyce i wzajemnie uzupełniają.

Co to oznacza w praktyce

Dla osoby, która otrzymała pismo dotyczące opróżnienia lokalu, pierwszym pytaniem nie powinno być to, czy da się sprawę wygrać, lecz to, w jakim trybie jest ona prowadzona i czy w lokalu zamieszkują osoby objęte ochroną. Odpowiedź na te pytania wyznacza dalsze możliwości działania, a zarazem decyduje o tym, jakie argumenty mają szansę na uwzględnienie. Ponieważ z opróżnieniem lokalu wiążą się ustawowe terminy, ocenę sytuacji najlepiej przeprowadzić możliwie wcześnie.

Jeżeli w sprawie opróżnienia lokalu pojawiają się okoliczności dotyczące dzieci, ciąży, choroby lub trudnej sytuacji materialnej, zapraszam na konsultację w sprawie uprawnień mieszkaniowych funkcjonariuszy, podczas której ustalimy właściwy tryb i dalsze kroki.